Hoe kies je de juiste leesvorm?
Wat kun je met welke leesvorm?
Een handig stappenplan
Het einde van het schooljaar nadert. Er wordt veel afgerond én de voorbereiding op het nieuwe schooljaar kan beginnen. Voor een leerling met een leesbeperking ontstaan er vragen. “In de webshop van Dedicon zie ik verschillende (digitale) leesvormen voor leerlingen met een leesbeperking. Wat zijn de verschillen? En wat kan mijn leerling met welk product?”
Bij Dedicon Educatief zijn aangepaste schoolboeken Deze link opent in een nieuw tabblad te bestellen in verschillende vormen. Brailleboeken, voelbare tekeningen en A3-vergrotingen zijn geprinte producten. Maar de meeste aangepaste schoolboeken leveren we digitaal: gesproken boeken (DAISY), FotoPDF-bestanden, EPUB en Edu-tekstbestanden. Wat zijn de verschillende gebruiksmogelijkheden van deze producten? Onderstaande stappen helpen je bij het maken van een keuze. De voorgestelde leesvormen bij een leesbeperking zijn een indicatie. De onderwijsprofessional geeft het advies in overleg met de leerling en school.
Wil je de matrix in de begeleiding gebruiken zonder dat je daar deze pagina voor nodig hebt? Download het dan in PDF en/of print ‘m uit.
Laten ervaren?
Onderstaande matrix helpt je bij het maken van een keuze. Wil je de leesvorm zelf ervaren of laten ervaren? Op onze pagina met alle demo’s krijg je een goede indruk!
Stap 1: Welke leesvorm is geschikt?
| Leesvorm¹ | Bevat | Geschikt voor | |||||||
| Audio | Tekst | Afbeeldingen | Beeldbeschrijvingen | Blind | Low vision | Slechtziend | CVI | Dyslexie | |
| Gesproken boek | ✔ | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ |
| EPUB | ✘² | ✔ | ✔ | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ |
| Edu-tekst | ✘² | ✔ | ✘ | ✔ | ✔ | ✔ | ✘ | ✔ | ✔ |
| FotoPDF | ✘ | ✘ | ✔ | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ | ✘ | ✔ |
¹ De voorgestelde leesvorm bij een leesbeperking is een indicatie. Individuele leerlingen kunnen andere voorkeuren hebben.
² Deze producten zijn niet ingesproken door een voorlezer. Ze bevatten wel tekst die kan worden voorgelezen met een computerstem.
Stap 2: Keuze van reader bij leesvorm en devices
| Leesvorm | Laptop (Windows) |
MacBook (macOS) |
iPhone / iPad (iOS, iPadOS) |
Smartphone / Tablet (Android) |
Chromebook (ChromeOS) |
| Gesproken boek | Online Player | Online Player |
|
|
|
| EPUB |
|
|
|
|
|
| Edu-tekst | Microsoft Word | Microsoft Word | Niet aanbevolen | Niet aanbevolen | Niet aanbevolen |
| FotoPDF |
|
|
Webbrowser | Webbrowser | Webbrowser |
Stap 3: Check de verschillen in functies van readers
| Reader | Offline lezen | Voorlezen computerstem | Notities maken | Notities delen | Bladwijzers maken |
| Bookshelf app | ✔ | ✔ | ✔ | ✘ | ✔ |
| Bookshelf webversie | ✘ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ |
| LEX ³ | ✔ | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ |
| Online Player ³ | ✘ | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ |
| Microsoft Word | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✘ |
| Adobe Reader | ✔ | ✘ | ✘ | ✘ | ✘ |
³ Reader van Dedicon.
Stap 4: Kenmerken papieren leesvormen
Geeft de leerling de voorkeur aan een fysieke leesvorm? Of een combinatie tussen een digitale en een papieren leesvorm? Onderstaande matrix geeft je de leesvormen en kenmerken:
| Leesvorm¹ | Bevat | Geschikt voor | |||||||
| Originele weergave | Braille | Oorspronkelijke afbeeldingen | Voelbare afbeeldingen | Beeldbeschrijvingen | Blind | Low vision | Slechtziend | CVI | |
| A3-vergrotingen | ✔ | ✘ | ✔ | ✘ | ✘ | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ |
| Braille boeken | ✘ | ✔ | ✘ | ✘ | ✔ | ✔ | ✘ | ✘ | ✘ |
| Tactiele tekeningen | ✘ | ✔ | ✘ | ✔ | ✘ | ✔ | ✔ | ✘ | ✔ |
| Op de Tast | ✘ | ✔ | ✘ | ✔ | ✘ | ✔ | ✔ | ✘ | ✔ |
¹ De voorgestelde leesvorm bij een leesbeperking is een indicatie. Individuele leerlingen kunnen andere voorkeuren hebben.
Gerelateerd
Meer weten?
E-mail adviesteam
Adviesteam Dedicon
Experts in Toegankelijkheid
Waarom Dedicon?
- Meer dan 65 jaar ervaring in toegankelijk publiceren
- Praktijkgerichte trainingen en workshops
- Altijd op maat, afgestemd op jouw situatie