Leerlingen met een visuele beperking krijgen dezelfde lesstof en maken dezelfde examens als alle andere leerlingen. De wet schrijft voor dat zij hun examens zelfstandig moeten kunnen doen. Logisch in theorie, maar in de praktijk blijkt dat vaak ingewikkeld. Daarom past Stichting Dedicon, samen met ketenpartners, examens en toetsen aan.
Tijdens de jaarlijkse ledendag van de College voor Toetsen en Examens (CvTE) verzorgde Dedicon een workshop over toegankelijke examens. Doel: bewustwording vergroten én laten zien welke relatief eenvoudige verbeteringen al veel verschil maken.
Veel leerlingen met een visuele beperking maken hun examen digitaal. Zo kan het examen worden voorgelezen of gelezen worden met hulpsoftware. Dat werkt alleen goed als het document toegankelijk is opgebouwd. Daarbij gelden de WCAG richtlijnen (Web Content Accessibility Guidelines). Enkele belangrijke punten:
Tijdens de workshop ervoeren deelnemers zelf hoe een slechtziende of blinde kandidaat een opgave beleeft. Met brillen die een oogafwijking nabootsen maakten zij een kort examen biologie. Dat bleek uitdagender dan verwacht.
De oefening riep veel vragen op. Hoe leest hulpsoftware bijvoorbeeld tabellen voor? Hoe maak je aantekeningen tijdens een digitaal examen? En hoe intensief is het om tegelijk te luisteren én inhoud te verwerken? Een heldere, beknopte beschrijving van de theorie bij een vraag blijkt dan cruciaal.
Dedicon past examenmateriaal aan voor blinde en slechtziende leerlingen, zoals audio-opnames en toegankelijke digitale bestanden. Niet alles uit een standaardexamen kan één-op-één worden overgenomen. Denk aan grafieken: hoe bied je die aan als iemand ze niet kan zien?
Toch kunnen veel verbeteringen al aan de bron worden aangebracht, bijvoorbeeld:
Na de theorie gingen deelnemers zelf aan de slag met het toegankelijk maken van opgaven. Dat leverde waardevolle inzichten op én nieuwe vragen. Bijvoorbeeld: hoe voorkom je dat aanpassingen voor slechtziende leerlingen juist verwarrend worden voor ziende leerlingen? Ook de normering van aangepaste vragen zorgde soms voor discussie.
De reacties na afloop waren enthousiast. Deelnemers gaven aan dat het waardevol was om te ervaren hoeveel extra inspanning blinde en slechtziende leerlingen moeten leveren. Tegelijk blijft het zoeken naar de juiste balans: soms krijgt de toegankelijkheid van het bronbestand voorrang, soms vraagt een specifieke doelgroep om een aangepaste oplossing.
Eerder, tijdens de Educatieve Uitgeversdagen, sprak Marjolein Ankone van de College voor Toetsen en Examens hierover (tekst gaat verder onder de video):
Wat tijdens de workshop duidelijk werd: iedereen is het erover eens dat toegankelijke examens essentieel zijn voor écht toegankelijk onderwijs. En dat er, met relatief kleine stappen, al veel winst te behalen is.
Wil je zelf stappen zetten richting toegankelijker les- en toetsmateriaal? Begin klein: kijk kritisch naar je eigen documenten, pas verbeteringen direct toe en bespreek toegankelijkheid binnen je team. Hoe eerder toegankelijkheid onderdeel wordt van het ontwerpproces, hoe groter het verschil dat we samen kunnen maken.
Dedicon helpt daar graag bij. We bieden workshops en trainingen over digitale toegankelijkheid, begrijpelijke informatie en het toegankelijk maken van les- en examenmateriaal. Praktisch, toepasbaar en afgestemd op jouw organisatie. Samen zorgen we ervoor dat iedereen kan meedoen.
Even sparren met een expert. Of tussen de bedrijven door een praktische vraag stellen. Dat kan! Vraag een live Q&A-sessie aan. Krijg snel en deskundig antwoord op jouw vraag. Online. Geheel vrijblijvend.
Rondje van het Huis.
