Digitale toegankelijkheid stopt niet bij het correct opmaken van een EPUB. Of een publicatie ook daadwerkelijk prettig te lezen is, hangt in hoge mate af van de reader of leesapp. Met de DAISY Reading Apps User Requirements is er nu een internationale standaard die duidelijk maakt wat leesapps nodig hebben voor een inclusieve leeservaring. Een internationaal team van experts ontwikkelde de richtlijnen onder regie van het DAISY Consortium. Ze bieden concrete handvatten voor ontwikkelaars. Bovendien helpen ze uitgevers inzicht te krijgen in de technische randvoorwaarden, zodat hun inspanningen voor toegankelijke content optimaal tot hun recht komen.
“Richtlijnen voor content zijn onmisbaar, maar uiteindelijk bepaalt de leesapp of een gebruiker echt prettig kan lezen.”Kirsten de Haan
Veel uitgevers richten zich bij toegankelijkheid vooral op het voldoen aan wetgeving en richtlijnen zoals WCAG en de European Accessibility Act. Die kaders zijn essentieel, maar zeggen weinig over hoe een lezer een boek daadwerkelijk ervaart in een leesapp. De DAISY Reading Apps User Requirements vullen dat gat. Ze beschrijven welke functies een leesapp nodig heeft om digitale publicaties niet alleen toegankelijk, maar ook bruikbaar en comfortabel te maken.
Volgens Kirsten de Haan, productmanager Apps en Players bij Dedicon en initiatiefnemer van de DAISY Reading Apps User Requirements, ligt daar precies de kern van het probleem. “Richtlijnen voor content zijn onmisbaar, maar uiteindelijk bepaalt de leesapp of een gebruiker echt prettig kan lezen. Toegankelijkheid gaat niet alleen over of iets kán, maar ook hoe prettig en zelfstandig iemand ermee kan lezen.” Het gaat dus om meer dan techniek. “De richtlijnen richten zich expliciet op de leeservaring: hoe navigeer je door een boek, hoe wissel je tussen lezen en luisteren, en hoe pas je de weergave aan je persoonlijke voorkeur aan.”
De DAISY Reading Apps User Requirements zijn een overzicht van basis- en geavanceerde functies waaraan leesapps idealiter voldoen. Ze zijn opgesteld vanuit gebruikersperspectief, op basis van internationale user stories van mensen met een visuele of andere leesbeperking.
Voorbeelden van belangrijke vereisten zijn:
Een belangrijk kenmerk van de DAISY-richtlijnen is dat ze niet zijn opgebouwd vanuit technische mogelijkheden, maar juist vanuit gebruikerservaringen. Aan het begin van het traject zijn internationale user stories verzameld, gebaseerd op gesprekken met lezers en ervaringsdeskundigen. Volgens Kirsten de Haan was dat een bewuste keuze. “We hebben geprobeerd zo dicht mogelijk bij de wensen van lezers te blijven en technische discussies zoveel mogelijk te vermijden. De vraag was steeds: wat heeft een lezer nodig om prettig te kunnen lezen?”
Die aanpak laat zien dat veel wensen universeel zijn. Functionaliteiten die essentieel zijn voor mensen met een visuele beperking, blijken vaak ook waardevol voor andere lezers. Denk aan beeldbeschrijvingen bij audio, die niet alleen noodzakelijk zijn voor blinde lezers, maar ook prettig zijn voor wie onderweg een boek luistert.
Voor uitgevers die investeren in toegankelijke EPUB’s zijn de DAISY Reading Apps User Requirements direct relevant. In EPUB is technisch al veel mogelijk, maar lang niet alle functies worden ondersteund door bestaande leesapps. Daardoor blijft een deel van de toegankelijkheidsinspanningen onbenut.
Hoewel uitgevers meestal geen leesapps ontwikkelen, hebben zij wel degelijk invloed. Zij zijn verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van hun content, zoals semantische opmaak, alt-teksten en metadata. Daarnaast bepalen zij met welke platformen en leveranciers zij samenwerken. Daarmee kiezen zij indirect ook voor het toegankelijkheidsniveau van de leeservaring.
Voor lezers bestaat dat onderscheid niet. Zij ervaren één product: de digitale publicatie in een leesapp. Als die app tekortschiet, straalt dat af op de uitgever. De DAISY-richtlijnen bieden uitgevers een kader om hierover het gesprek aan te gaan met platformen en ontwikkelaars.
De DAISY Reading Apps User Requirements helpen uitgevers en ontwikkelaars om toegankelijkheid breder te benaderen dan naleving alleen. Ze maken inzichtelijk wat lezers met een beperking nodig hebben en bieden een gezamenlijke taal om leeservaringen te verbeteren. Zoals Kirsten de Haan het samenvat: “Deze richtlijnen laten zien hoe content en technologie samen moeten optrekken. Pas dan ontstaat een leeservaring die voor iedereen werkt.”
Voor de podcastserie Blikopeners ging onze toegankelijkheidsexpert en radiomaker Britta van Gendt in gesprek met Kirsten de Haan over de DAISY Reading Apps User Requirements en de betekenis ervan voor uitgevers en ontwikkelaars.
Even sparren met een expert. Of tussen de bedrijven door een praktische vraag stellen. Dat kan! Vraag een live Q&A-sessie aan. Krijg snel en deskundig antwoord op jouw vraag. Online. Geheel vrijblijvend.
Rondje van het Huis.
