Toegankelijk publiceren vraagt om meer dan losse verbeteringen. Het vraagt om visie, eigenaarschap en structurele keuzes. Uitgeverij Malmberg laat zien hoe toegankelijkheid stap voor stap onderdeel wordt van het dagelijkse werk. Van bewustwording bij ontwikkelteams tot concrete aanpassingen in methodes en digitale platforms. Deze best practice laat zien hoe Malmberg toegankelijkheid aan de bron aanpakt, welke keuzes daarbij zijn gemaakt en welke vervolgstappen de educatieve uitgever wil maken.
Bij Malmberg ligt de focus niet alleen op techniek, maar vooral op mensen en processen. De afgelopen jaren stond bewustwording centraal. Toegankelijkheid moest geen individuele verantwoordelijkheid zijn, maar een gezamenlijke opgave. “Mijn belangrijkste doel was om er meer ‘wij’ van te maken dan ‘ik’,” zegt Wouter Würdemann, productmanager digitaal en accessibility officer bij Malmberg. “Zodat toegankelijkheid vanaf het begin wordt meegenomen bij het ontwikkelen van nieuwe methodes.”
Die aanpak kreeg vorm in een interne checklist voor methodeontwikkelaars en een duidelijke ambitie die wordt gedragen door het management: alle nieuwe uitgaven van Malmberg worden gescreend op toegankelijkheid, met daarbij als uitgangspunt: voldoen aan WCAG. In geval een uitgave niet of onvoldoende voldoet, dan moet helder worden uitgelegd waarom dat (nog) niet lukt.
Een belangrijk aandachtspunt is de visuele toegankelijkheid van leermiddelen. Zo heeft Malmberg bestaande assets gescreend op kleurgebruik, taalniveau en contrast. Art-directors en UX-designers zijn hiervoor opgeleid en nemen deze criteria standaard mee in hun werk. Dat leidt tot concrete keuzes. Würdemann: “Bij een opgave in een van onze rekenmethodes stond een plaatje van een groene appelboom met rode appels. Voor slechtziende kinderen en kinderen met kleurenblindheid bleek het contrast van de plaatje onvoldoende. Voortaan letten we daar dus op; we passen illustraties aan, wanneer dat leidt tot contrastproblemen. Maar wel zolang dit didactisch verantwoord blijft. Deze aanpak wordt inmiddels breed toegepast, zoals de rekenmethodes en bij Wereldoriëntatie.”
We spraken Wouter Würdemann tijdens de Educatieve Uitgeversdagen (tekst gaat verder onder de video):
Er zijn inmiddels al behoorlijk wat verbeteringen doorgevoerd, zoals beter voorleesbare knoppen en een duidelijk kruimelpad. Andere verbeteringen staan gepland. Toetsenbordnavigatie is een belangrijk aandachtspunt voor de komende periode. Tegelijk werkt Malmberg aan een nieuw design system, waarin toegankelijkheid direct wordt meegenomen in knoppen, kleuren en navigatie. “We weten dus heel goed wat we willen verbeteren,” aldus Würdemann. “De uitdaging is vooral om daar voldoende tijd en ruimte voor te krijgen.”
Voor digitale platforms werkt Malmberg samen binnen de Sanoma-organisatie. Dat brengt afhankelijkheden met zich mee, maar toegankelijkheid staat ook hier hoog op de agenda. Zo ligt er een voorstel om toegankelijkheid op te nemen in de inkoopvoorwaarden van leveranciers. Würdemann: “We willen dat leveranciers aantonen dat ze toegankelijk zijn. En ons vertellen hoe ze dat hebben gedaan.”
Malmberg kiest bewust voor een hybride aanpak. Scholen werken met een basis papier- of digitale licentie, waarbij papier en digitaal elkaar aanvullen. Vooral bij taal, lezen en spelling blijft papier belangrijk.
Malmberg zet momenteel stappen om werk- en leesboeken als bladerbare, voorleesbare versies binnen een digitale omgeving beschikbaar te maken. Dat biedt kansen voor leerlingen die ondersteuning nodig hebben bij lezen, zonder dat het fysieke boek verdwijnt. “Neem bijvoorbeeld onze spellingswerkboeken. Scholen geven aan dat leerlingen soms te veel tijd kwijt zijn aan lezen en dat ze niet toekomen aan het spellen zelf,” vertelt Würdemann. “Door opdrachten te laten voorlezen, kunnen zij zich beter focussen op schrijven en leren.”
Naast aanpassingen in content en platforms volgt Malmberg ook de snelle ontwikkelingen rond AI op de voet. Daarbij kijkt de uitgever nadrukkelijk naar de vraag hoe AI kan bijdragen aan toegankelijk publiceren, zonder de regie over kwaliteit te verliezen. Zo wordt op Sanoma-niveau onderzocht hoe AI kan helpen bij het flexibel aanbieden van lesmateriaal en het beter afstemmen op verschillende leerbehoeften. AI wordt daarbij gezien als ondersteunend middel binnen bestaande didactische en toegankelijkheidskaders, niet als vervanging van redactionele of pedagogische keuzes. Tegelijk is Malmberg terughoudend waar het gaat om automatisch gegenereerde toegankelijkheidsoplossingen, zoals alt-teksten, die altijd menselijke controle vragen. “AI kan helpen om materiaal beter op maat te maken,” zegt Würdemann, “maar alleen als we het verantwoord inzetten en blijven nadenken over wat dit betekent voor álle leerlingen.”
Wouter Würdemann vertelt in dit videofragment over het borgen van toegankelijk publiceren in de organisatie (tekst gaat verder onder de video):
Toegankelijk publiceren is bij Malmberg geen afgerond project, maar een doorlopend proces. De uitgever werkt samen met partners en staat open voor advies om materialen verder te verbeteren, ook voor andere doelgroepen.
Intern wordt gezocht naar manieren om toegankelijkheid structureel te borgen, bijvoorbeeld door per afdeling een ‘accessibility champion’ aan te stellen. Zo blijft het onderwerp levend binnen de hele organisatie. “Uiteindelijk moet toegankelijkheid een gewoonte worden,” zegt Würdemann. “Een vast onderdeel van onze ontwikkel- en creatieprocessen. Dan werken we allemaal aan hetzelfde doel: ons product beter maken. En toegankelijkheid helpt ons daarbij.”
Even sparren met een expert. Of tussen de bedrijven door een praktische vraag stellen. Dat kan! Vraag een live Q&A-sessie aan. Krijg snel en deskundig antwoord op jouw vraag. Online. Geheel vrijblijvend.
Rondje van het Huis.
