Leesplezier met een leesbeperking kan wel!

Schrijver met dyslexie heeft een missie

Dat je met dyslexie een passie voor lezen kan ontwikkelen, dat bewijst Léon Biezeman wel. Hij studeerde orthopedagogiek, is schrijver en heeft dyslexie. Maar hij is vooral een man met een missie! Biezeman wil kinderen en jongeren laten zien dat lezen niet alleen iets is dat ‘moet’ op school, maar dat het juist heel leuk kan zijn. Oók als je een leesbeperking hebt. Dat laat hij onder andere zien met zijn boek Hein en het Makkelijk Lezen Plein. Een aantrekkelijk kinderboek dat behalve fysiek ook digitaal als EPUB3 beschikbaar is.

EPUB3-bestanden zijn digitale bestanden voorzien van een heldere, navigeerbare structuur, die op iedere gewenste manier te lezen zijn: met een brailleleesregel, tekst-naar-spraak, een grotere schermweergave of met een makkelijker leesbaar lettertype. Oftewel, een alles-in-1-leesvorm. Een toegankelijk bronbestand met ontelbaar veel mogelijkheden. Op verzoek van Vereniging Onbeperkt Lezen maakte Dedicon het EPUB3-bestand van Hein en het Makkelijk Lezen Plein. 

Lezen op jouw manier

Biezeman is erg enthousiast over de EPUB3-uitgave en de mogelijkheden die het biedt: “Het leuke ervan is dat je het boek op je eigen manier kan lezen; je kunt lezen zoals jijzelf prettig vindt. Zo kun je de lettergrootte wijzigen, het gewenste lettertype kiezen, regelafstand bepalen, contrast instellen. Helemaal naar jouw wens! Dat maakt lezen voor veel kinderen een stuk leuker en het stimuleert om meer te lezen.” 

Bekijk hoe je door het boek kan navigeren en welke opties er zijn om de tekst te lezen op een manier die jezelf prettig vindt:

 
 

Karaokelezen

Omdat EPUB3 is gebaseerd op HTML5, CSS3 en Javascript, is het eenvoudig om interactieve elementen, animatie, navigatie, audio en video toe te voegen. Zo is het mogelijk om bewegende beelden te ‘embedden’ in een digitaal boek. Of je kunt er, net als in het boek van Biezeman, grafische elementen zoals illustraties toevoegen. Maar ook het boek laten voorlezen middels voorleesfunctie is mogelijk, al dan niet in combinatie met karaokelezen. Biezeman: “Dat vind ik persoonlijk het allermooiste! Dat het boek kan worden voorgelezen met een menselijke stem en dat tijdens het voorlezen er ook een geel balkje met de voorgelezen tekst meeloopt. Zelfs de snelheid van het voorlezen kun je zelf bepalen.”

Deze video geeft een impressie van de voorleesfunctie met meeleesbalkje:

 

Meer leesplezier met aangepaste boeken

Dat een boek in alternatieve leesvorm het leesplezier kan bevorderen werd al eerder bevestigd door onderzoek. Zo kan een luisterboek de overstap naar het fysieke boek stimuleren. En het gebruik van aangepaste materialen en leesvormen zwakke lezers weer plezier in lezen geven (Geevers et al., 2014; Van der Aa et al., 2016). Hoewel vol lof over de mogelijkheden van EPUB3, denkt Biezeman dat fysieke boeken in de toekomst nog steeds een belangrijke functie blijven vervullen. “Digitale boeken zijn weliswaar niet meer weg te denken, maar toch zullen nog steeds veel mensen graag een papieren boek in handen hebben. Ook ik wil graag een tastbaar exemplaar kunnen uitdelen, zoals ik nu met Hein en het Makkelijk Lezen Plein doe, tijdens mijn tour langs de bibliotheken. De kinderen stralen als ze het boek krijgen met mijn handtekening erin. Echt een cadeautje!”

Benieuwd naar het complete boek in EPUB3? 

Het boek Hein en het Makkelijk Lezen Plein in EPUB3 is gratis te downloaden op onbeperktlezen.nl. Om het bestand te kunnen lezen op laptop of computer heb je een geschikte reader nodig. Voor Windows kun je het beste de Thorium Reader gebruiken. Voor de Apple gebruik je iBooks. Op de smartphone en tablet kun je de reading apps Apple Books of Google Play Books gebruiken. Voor Android is er ook nog een alternatief: Colibrio.

Over Hein en het Makkelijk Lezen Plein

Het project van Léon Biezeman is bedoeld om meer bekendheid te geven aan het Makkelijk Lezen Plein, een voorziening binnen verschillende openbare bibliotheken voor kinderen en jongeren die moeite hebben met lezen. Maar ook om jonge lezers een hart onder de riem te steken en om ze met het boek Hein en het Makkelijk Lezen Plein te laten zien hoe leuk lezen kan zijn. Het boek is gebaseerd op bijzondere ontmoetingen die de schrijver had tijdens zijn bezoeken aan het Makkelijk Lezen Plein. Het project wordt mogelijk gemaakt door Vereniging Onbeperkt Lezen. Ook het Vsbfonds en M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting dragen financieel bij. Het Makkelijk Lezen Plein en NBDBiblion dragen bij aan de realisatie. Meer over Léon Biezeman lees je op www.verdraaid.nl of ga naar www.facebook.com/appzurt

Moeite met lezen in cijfers

Naast de circa 250.000 mensen met een visuele beperking wordt de grootste groep mensen met een leesbeperking gevormd door mensen met dyslexie. Binnen deze groep zijn kinderen en jongeren sterk vertegenwoordigd. Uit onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs blijkt dat aan het eind van het basisonderwijs 7,5% van de leerlingen een dyslexieverklaring heeft en aan het eind van het voortgezet onderwijs is dat 14% (Inspectie van het Onderwijs, 2019a-b). 
De groep kinderen en jongeren die moeite heeft met lezen betreft echter niet alleen de groep kinderen met een visuele beperking of dyslexie. Onlangs luidde Stichting Lezen de noodklok over dreigende ontlezing en dalende leesprestaties onder de Nederlandse jeugd: 24% van de jongeren loopt het risico om laaggeletterd te worden, 42% vindt lezen tijdverspilling (Stichting Lezen, 9 september 2021). 

Meer weten?